Według modelu amerykańskiego psychologa Raymonda Catella inteligencję możemy podzielić na dwa rodzaje:
- inteligencję płynną
- inteligencję krystaliczną
Zgodnie z tym modelem inteligencja płynna jest uwarunkowana biologicznie, a co za tym idzie bardziej niewerbalna i mniej podatna na wpływ kultury. Inteligencja krystaliczna ujawnia się natomiast w tych okolicznościach, w których silniej zaznaczony jest wpływ kultury; jest więc ona specyficznym produktem inteligencji płynnej i ma związek z zastosowaniem wiedzy w praktyce. W ramach każdego typu inteligencji autorzy testu BRAIN wyróżnili odpowiednie rodzaje procesów poznawczych.
W ramach inteligencji płynnej wyodrębniono cztery typy procesów poznawczych:
- rozumowanie indukcyjne,
- rozumowanie dedukcyjne,
- identyfikowanie/porównywanie oraz
- pamięć krótkotrwałą.
Inteligencję krystaliczną obejmują w omawianym modelu dwa rodzaje procesów myślowych, a mianowicie:
- zdobywanie wiedzy oraz
- myślenie twórcze (rozumiane jako umiejętność swobodnego generowania różnych rozwiązań jednego lub wielu problemów oraz rozważanie ich z różnych perspektyw).
Sześć opisanych wyżej procesów myślenia może być odniesione do pięciu rodzajów bodźców, są to bodźce:
- werbalne (wymagające posługiwania się językiem),
- symboliczne (wymagające umiejętności liczenia),
- figuralne (angażujące wyobraźnię przestrzenną),
- słuchowe oraz
- badające społeczny aspekt inteligencji.
Bodźce słuchowe i społeczne, z oczywistych przyczyn nie są badane skomputeryzowanymi testami psychometrycznymi.
MasterMIND testuje cztery rodzaje zdolności poznawczych:
- rozumowanie indukcyjne
- rozumowanie dedukcyjne
- zdobywanie wiedzy
- identyfikowanie/ porównywanie
Wybór tych zdolności podyktowany był analizą literatury przedmiotu, z której zdaniem autorów, wynika, że zdolności te są ważne dla badania inteligencji. Każda ze zdolności dopasowana jest do trzech, z pięciu wyróżnionych na wymiarze treść bodźców — werbalnych, symbolicznych i figuralnych. W przypadku bodźców werbalnych materiał składa się ze słów, w przypadku bodźców typu figuralnego są to obrazki (zarówno abstrakcyjne jak i nie abstrakcyjne) lub materiał, w którym strona zewnętrzna decyduje o rozwiązaniu zadania. Materiał symboliczny tworzą natomiast cyfry, litery lub inne symbole. Wybór tych rodzajów bodźców inspirowany był modelem inteligencji Guilforda (1967, 1982) oraz wynikami badań czynnikowo-analitycznych prowadzonych nad inteligencją przez Roida (1984), Jagera (1984), Guttmana i Schlesingera (1984).
Rozumowanie indukcyjne
związane jest z wyprowadzaniem wniosków ogólnych z dostępnych danych dotyczących istniejących relacji pomiędzy obiektami. Ten typ myślenia wymaga utworzenia hipotezy, która jest następnie testowana poprzez zastosowanie jej do dostępnych alternatyw. Na bazie tych procesów może nastąpić wybór odpowiedniego rozwiązania.
Rozumowanie dedukcyjne
polega na wyprowadzaniu konkluzji z układu pewnych założeń czy przesłanek. Założenia mogą być ujęte w pewien formalno – logiczny lub matematyczny model, prowadzący do jednoznacznego rozwiązania.
Identyfikowanie/ porównywanie
Jest to umiejętność dokonywania wglądu w to, czy dane zjawisko ma miejsce lub podejmowania decyzji odnośnie tego, czy dwa zjawiska są identyczne, czy różne.
Zdobywanie wiedzy
Jest to zdolność uczenia się nowych znaczeń na podstawie informacji wynikających z kontekstu. Zdolność ta testowana jest na gruncie wiedzy i rozumienia swojego środowiska kulturowego.